Kategori: Osmanlıca

İstanbul  Fatih Tahtakale’de bulunan Yavaşça Şahin Cami İstanbul Fethi ile alakalı önemli bir zâtı misafir ediyor. Yavaşça Şahin Muhammed Paşa’nın mezarı bu camide bulunuyor.

İstanbul Fethi sırasında gemilerin karadan Haliç’e indirilmesi görevinde bulunan Kaptan-ı Derya Şahin Mehmet Paşa, gece karanlığında, gemiler zarar görmesin diye,  askerlere dikkat etmeleri için “Yavaşça! Yavaşça!” diye seslenmesi sebebiyle YAVAŞÇA ŞAHİN MEHMET PAŞA olarak adlandırılmaya başlanmıştır. Diğer bir rivayete göre de Fatih Sultan Mehmet çağırdığında “Düşman duymasın diye yavaşça geldim Sultanım!” dediği için isminin başına Yavaşça eklendiği söylenir. Diğer bir rivayete göre de, ordu Sakarya tarafından İstanbul’a gelirken gecikme olması beklenirken hızla varınca, “nasıl bu kadar hızlı gelebildiniz?” sorusuna  “Yavaşça ve Şahin gibi geldik!” dediği için bu lakabın verildiği söylenir.

Ölüm tarihi Hicri 870 yılı Muharrem ayı, Miladi takvime göre Ağustos ve Eylül 1465 dönemine denk gelmektedir.

Mezartaşı çözümlemesi

Hüve’l Bâki
El-merhum vel-mağfurun lehu Yavaşça
Şâhin Muhammed min ümerail-bihâr
ve ni’mel ceyş tüvüffiye fî ahd-i sultan
ebu’l feth Muhammed Han
Fî şehri muharrem
Sene 870

Satır Satır Çeviri

• Hüve’l-Bâkî: Bâki ve ebedî olan yalnızca O’dur (Allah’tır).

• El-merhûm ve’l-mağfûrun lehû Yavaşça Şâhin Muhammed: Allah’ın rahmetine ve bağışlamasına kavuşmuş olan Yavaşça Şahin Muhammed,

• min ümerâi’l-bihâr: Deniz ümerasından (kaptan-ı deryalarından / donanma komutanlarından) olup,

• ve ni’me’l-ceyş: “Ne güzel asker” (İstanbul’un fethini müjdeleyen hadis-i şerife mazhar olan ordunun mensubu),

• tüvüffiye fî ahd-i sultân ebi’l-feth Muhammed Hân: Fethin babası (Fatih) Sultan Mehmed Han devrinde vefat etmiştir.

• Fî şehri muharrem, sene 870: Muharrem ayı, sene 870 (Miladi: Ağustos – Eylül 1465 civarı).

Akıcı Günümüz Türkçesi

“Bâki olan yalnızca Allah’tır. Fatih Sultan Mehmed Han devrinde vefat eden; deniz komutanlarından (kaptanlarından) ve kutlu fethin ‘ne güzel askeri’ müjdesine nail olmuş ordunun mensubu, merhum ve günahları bağışlanmış Yavaşça Şahin Muhammed. Muharrem ayı, Hicri 870 (Ağustos – Eylül 1465).”

Tarihî Not Kitabede geçen Yavaşça Şahin Paşa, İstanbul’un fethinde Osmanlı donanmasına komuta eden önemli denizcilerden biridir. Kitabedeki “ni’me’l-ceyş” (ne güzel asker) ifadesi, Hz. Muhammed’in İstanbul’un fethiyle ilgili “Konstantiniyye elbet fethedilecektir; onu fetheden kumandan ne güzel kumandan, onu fetheden asker ne güzel askerdir”hadis-i şerifine atıfta bulunarak merhumun fetihte yer aldığını belgeler.

Nimelceyş kabri, İstanbul’un Fethine katılmış askerlerin mezarı için kullanılan ifadedir.^[1] Nimelceyş, Arapça kökenli olup “ne güzel asker” anlamına gelir ve bir hadiste geçen “Konstantiniyye mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, onu fetheden ordu ne güzel ordudur” (Arapça: فلنعم الأمير أميرها، ولنعم الجيش ذلك الجيش) sözlerine dayanır. Hadiste geçen “ni‘ma’l-ceyş” (ne güzel ordu) ifadesi, İstanbul’un fethine katılan askerleri yüceltmek amacıyla kullanılmıştır. Bu nedenle, fethin gerçekleştiği döneme tarihlenen ve fetihe katılan askerlere atfedilen bazı mezarlar halk arasında “nimelceyş kabri” olarak anılmaktadır. (wikipedia)