Dil nazargâh-ı hüdâdır, yıkma kalbini kimsenin
Kâbe’i Merve safâ’dır, yıkma kalbini kimsenin
Mü’min isen al ele bir mü’minin gönlünü çalış
Zîrâ kavl-i Mustafâ’dır yıkma kalbini kimsenin
Şol kişi kim dâimâ gönlün yıkar dervişlerin
Tâ’at-ü zühd ve hebâdır yıkma kalbini kimsenin
Mü’minin kalbidir Allahın evi sen bilmedin
İnkisâr etme hatâdır, yıkma kalbini kimsenin
Ey Nizâmoğlu gönül yap kim bilir kimde ne var?
Hak ile dil âşinâdır yıkma kalbini kimsenin
Yahyazâde Ahmet Efendi ÇeşmesiYahyazâde Ahmet Efendi ÇeşmesiYahyazâde Ahmet Efendi Çeşmesi
Yapılış Tarihi: H. 1138 / M. 1725-1726
İnşa Kitabesi:
Hazret-i Ahmed Efendi yaʽnî Yahyâ-zâde kim
Eyleyip ihlâs-ı niyyet kıldı bu hayrı emel
Oğlu Feyzullâh Efendi’ye vasiyyet eyleyip
Fi-sebîlillâh akıttı mâ’-i câri bî-bedel
Hayrını makbûl ede Hak kendini mağfûr edip
Cennet-i aʽlâda Kevserden vere hayrü’l-bedel
Dedi yek mısra ile târîhini bu müstemend
Ayn-ı kâmil âb-ı Yahyâ-zâde hayr-ı bî-bedel
Günümüz türkçesi:
Yahyazâde Ahmet Efendi Hazretleri
halis niyet ile bu hayır işini arzuladı.
Oğlu Feyzullah Efendi’ye vasiyet edip
Allah yolunda benzersiz bir su akıttı.
Allah, kendisine mağfiret edip hayrını makbul eylesin.
Hayrına karşılık olarak cennette Kevser’den içirsin.
Bu âciz kul, tarihini tek mısrada söyledi:
“Güzel bir çeşme, Yahyazâde suyu, eşsiz bir hayır.”
Tamir Kitabesi;
Bu çeşme seksen seneden beri harâb olup muattal kalmış ve sâhibetü’l hayrât Hâce Atiyye Hanım bu kere mükemmelen çeşmeyi taʽmîr ve su yollarını tecdîd etdirip bâniye-i sâniye ünvanını almıştır.
23 Rebiülevvel 1312
(24 Eylül 1894)
(Bu çeşme seksen seneden beri harap ve kullanılamaz durumda kalmış ve hayır sahibi Hacı Atiyye Hanım çeşmeyi mükemmel bir şekilde yaptırıp su yollarını yenileterek çeşmenin ikinci yaptıranı ünvanını almıştır.)
Adres:
Derviş Ali, Saray Ağası Cd. No:57, 34087 Fatih/İstanbul
Kadırga Liman Caddesi’nde yer alan 1193 H. (1779) de Esmâ Sultan tarafından vakfolunan namazgâh (namaz kılınan yer – küçük açık mescit)
ESMA SULTAN ÇEŞMESİ ve Namazgahı- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ ve Namazgahı- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ ve Namazgahı- KadırgaESMA SULTAN ÇEŞMESİ ve Namazgahı- Kadırga
“ Dürret-ül tâc-ı kerem dohter-i Sultan Ahmed”
Kerem tacının incisi, Sultan Ahmet’in kızı,
“ Yaptı bu çeşme-i dil-cûyi rizaenlillah”
Bu gönüle hoş gelen çeşmeyi Allah rızası için yapdırdı
“ Taşnegân-ı ümemi eyledi yekser reyyan”
Ümmetin susamışlarını suya kandırdı
“ İki cânibde iki çeşme olub iki cenah”
“ İtdi kuş gibi bu hayr evc-i kabule tayeran”
İki tarafta iki çeşme iki kanat gibi olup bu hayır eseri kuş gibi kabul göğüne uçtu
“ Eyleyüb cümle-i hayratını makbul-i Hüdâ”
Allah, bütün hayırlarını kabul eyleyip
“ Katre-i âbı kadar ide sevabın ihsan”
Suyunun damlası kadar sevap ihsan etsin
“ Zevci merhum Veziriâzamı Muhsinzade”
“ Ruh-i pâkin ide Hak nâil-i ecr-ü ğufrân”
Eşi merhum veziriazam Muhsinzade’nin temiz ruhunu Allah, ecir ve mağfirete nail eylesin.
El çekip bil cümleden ettim bekâya rihleti
Terk edip geriye malı mülkü devleti
Kim gelip kabrimi ziyaret eyleyen ihvânımız
Okusunlar ruhum için “Kul Huvallah” ayeti
Sâbık Etmekçiler (ekmekçiler) Kethudâsı merhûm
v’ağfûr ilâ rahmeti rabbihi’l Ğafûr El-Hâc
Hasan Ağanın ruhu için el-Fatiha
Sene 1243 Hicri (Miladi 1828)
Fî 24 Cemâziyel Evvel
İstanbul Fatih Karadeniz caddesinde bulunan bir mezartaşı:
Hüve’l Bâkî
Eşrâf-ı Kuzattan (Kadılar Eşrafından)
Sâbikân serlevhâ-i yesâr
Lâdikîzâde merhum
Ve Mağfûrun lehu İbrahim Şerif Efendi
Ruhu için El-Fâtiha
Sene 1240 Hicri (Miladi 1824)
NAKŞIDİL VALİDE SULTAN ÇEŞMESİNAKŞIDİL VALİDE SULTAN ÇEŞMESİNAKŞIDİL VALİDE SULTAN ÇEŞMESİNAKŞIDİL VALİDE SULTAN ÇEŞMESİNAKŞIDİL VALİDE SULTAN ÇEŞMESİ
Sağ kısım kitabesi
Ayn-ı reʽfet menbaʽ-ı eltâf Han Abdülhamîd
Feyz-i eyyâmında cârî resm-i ihsân ü nevâlPerde-pûş-ı ismeti Nakşî kadın hazretleri
Mâder-i şehzâde-i Sultân Mahmûdü’l-hisâl
Orta kısım kitabesi; Dâr-ı hayyâtını gördü âb yok yüksük kadar
Teşnelikden sâhası pejmürde çün huşk-misâl
Su deyü sükkânı iğneyle kuyu kazmak gibi
Oldular usret çekip bir çırpıdan hep bî-mecâl
Çeşme-sâr edip binâ rûh-ı Hüseyni kıldı şâd
Fîsebîlillâh bast etdi nice mâl ü menâl
Âb-ı sîmînin gören seyyâl zerrîn lûleden
Altın olukdan su dünyâsı çıkar eyler hayâl
Sol kısım kitabesi;
Katresince iki âlemde verip ecr-i cezîl
Tâ ebed katʽ etmeye hayr ü sevâbın Zü’l-Celâl
Su gibi târîhin icrâ kıldı atşâna Münîb
Çeşme-i Nakşî Kadın’dan gel gel iç âb-ı zülâl
1 Merhamet kaynağı, cömertlik menbaı Abdülhamid Han’ın
feyizli devrinde iyilik ve bahşiş teşrifatı caridir.2 İffet perdesinin örtücüsü, övülmüş huyları olan
Sultan Mahmut’un şehzadesinin annesi Nakşî Kadın Hazretleri,3 yılanlar evine dönen yeri yüzük kadar suyu akmaz bir
halde, çevresi susuzluktan kupkuru kalmış gördü.
4 Orada oturanlar, su arzusuyla iğneyle kuyu kazmak
gibi zorluklar çekmekten güçsüz düştüler.
5 Allah yolunda nice paralar harcayarak çeşmeler
yaptırıp Hz. Hüseyin’in ruhunu şad etti.
6 Kurnasından gümüş suyunu akar gören,
altınoluktan sular aktığını hayal eder.
7 Celal sahibi Allah, iki âlemde damlaları adedince
sevap verip ebediyen hayırlı ve iyi işlerini kesintiye uğratmasın.
8 Münip, susamışlara tarihini su gibi akıttı:
“Gel, Nakşî Kadın Çeşmesi’nden tatlı su iç.”
Beyazıt’ta, Kapalı Çarşı’nın Köseleciler tarafındaki kapısının dışında Mercan Camii’ne giden sokaktadır.
Çeşme, kesme taştan yapılmıştır. Buradaki Sultan Abdülmecid tuğra-i şerifesi “Haşim” imzalıdır. Hattat Mustafa Râkım’ın talebesi Haşim Efendi (ö.1845)’dir.
İnşa kitâbesine göre H.1140 / M.1727-1728 yıllarında Hacı Beşir Ağa tarafından yaptırılmıştır.
İnşa Kitabesi
Bu dil-cû çeşme-i pâkiz-tarhı eyledî bünyâd
Ne zibâ kıldı ihsan ü kerem âyinini icra
Beyan itdi Nedîmâ gayrı menkutiyle tarihin
Bu ra’nâ çeşme-i pür-nûrı yapdırdı Beşir Ağa
Onarım Kitabesi
Seray-i şehriyarîde cenab-ı Kethüda Kadın
Bu dil-cû çeşmeyi (?) ihyaya kıldı himmet-i medfur (?)
Harab ender harap olmuş’du yapdı fisebilillah
Muvaffak oldu bu hayre ide Hak sa’yini meşkûr
Gelince âb-sâfı söyledim târihini Hayrî
Bu âlâ çeşmeyi Mahcube Kadın kıldı nev ma’mur (H.1256)
Ebced hesabı düşülen tarih:
bu:8, ala:102, çeşmeyi:358, Mahcube:64, Kadın:165, kıldı:144, nev:56, mamur:356
toplam: 1253, ab da gelince 1256 olur.
Musluğun iki yanında da ikinci onarıma ait üçüncü bir kitabe bulunmaktadır.
İkinci Onarım Kitabesi;
Bâni-i sâlis esbak Medine Kadısı / Çırpanlı merhum Mehmed Salim
Efendinin ve cümle-i mü’mininin / Ervahına fâtiha (H.1341-1343)
Tuğra;
Tuğrada; “’Abdülmecid Han bin Mahmud el-muzaffer dâ’imâ” yazılıdır.
Kaynak: İbrahim Hilmi Tanışık
Hacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbulHacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbulHacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbulHacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbulHacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbulHacı Beşir Ağa Çeşmesi, Mercan, Fatih, İstanbul
