Abaküs, basit toplama ve çarpma işlemleri için kullanılan bir alettir. Boncukların sayılması şeklinde çalışır.
İlk olarak Babilliler tarafından kullanılan ve daha sonra M.Ö. 2400 yıllarında Çin’de geliştirilen abaküs, denizaşırı ticaret yapan tüccarlar sayesinde dünya ticaretine hesaplamalar konusunda katkılar sağlamıştır.
Abaküs, hareketli parçalara sahiptir. Yuvarlak tanelerin metal çubuklara dizilmesi ile hazırlanır. 4 ana işlem yani toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemleri bu basit araçla rahatlıkla yapılabilmektedir.
Bugün bile dünyanın değişik bölgelerinde, özellikle okul öncesi çağdaki çocukların matematiksel zekasını geliştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Bizler de ilkokuldayken abaküs kullanırdık.
Çağdaş hesap makinelerinin ve bilgisayarların atası sayılan hesap aygıtı olan Abaküs’te amaç 4 ana matematiksel işlem olan toplama, çıkarma, çarpma ve bölme yapmaktır.
Her boncuk ya da metal topçuğun değeri, büyüklüğüne değil konumuna bağlıdır; belirli bir çizgi üstündeki taşın ya da belirli bir tel üstündeki incinin (boncuğun, topçuğun, vb.) değeri 1, iki tanesi birlikte olunca 2 olur. Bundan bir sonraki tel 10, üçüncü sıradaki tel 100 olarak değerlendirilir. Böylece ikisi 1 değerinde ve biri 10 değerinde üç dizi taş 12’yi, 100 değerindeki bir dördüncü topçuk eklenince de 112’yi gösterir. Yani topçuk ya da boncuğun yeri, değerini belirler ve çok büyük sayılar bile birkaç topçuk ya da boncukla gösterilebilir. Topçuklar bir yöne kaydırılarak işlem yapılır; elde edilen değeri silmek, yani topçuğu bir sonraki kullanıma hazırlanmak istenirse, aksi yönde kaydırmak gerekir.
Abaküs, görünüşte basit olmasına rağmen, elektronik hesap makineleri ve bilgisayarların hazırlanmasına katkıda bulunmuştur.
1990 yıllarında Çin’de neredeyse her dükkanda abaküs kullanılmaktaydı. Geçen yıllarla birlikte elektronik hesap makineleri Çinlilerin de hayatına girmeye başlayınca abaküs kullanımı artık nadirleşmiştir
