Behram Ağa Çeşmesi
Tahtakale Yavaşça Şahin Cami bahçesinde kenarda duran bu kitabe daha önce bu bölgede bulunan ve daha sonra tamamen yıkılmış olan Behram Ağa Çeşmesi’nin kitabesidir.
Yapılış Tarihi: H. 1296 / M. 1878-1879
Kitabesi;
Hâfız-ı gencîne-i şâh-ı cihân
Hazret-i Ağa-yı Behrâm nâm ü fen
Kevser edip bu çeşmeyi kılmış harâb
Pek lüzûm vâr iken hükm-i zemen
Pâdişaha celb ile hayr-ı duʽâ
Eylemekçün hâtır-ı İslâmı şen
Sûret-i inşâda tecdîd etdirip
Eyledi tecdîd-i hayrât-ı kühen
Tarh-u tarzı öyle dil-cû oldu kim
Âb-ı sâfın içmeden seyr eyleyen
Hayr olup feyz-i safâdan lâle-vâr
Sînesinden kalmaz âsâr-ı hazen
Ol kerîmü’ş-şânın olsun dâ’imâ
Şâha hulku gibi bahtı hasen
Ömrün efzûn eyleyip Hak görmesin
Sâye-i şâhânede rûy-ı mihen
Bi’l-bedâhe yazdı târîhin kalem
Mâ’-i Kevser iç bu aʽlâ çeşmeden
Bu tarihi kitabe, zamanın yıprattığı bir çeşmeyi padişaha dua kazandırmak ve Müslümanları sevindirmek için tamamen yenileten, padişahın hazinedarı Behram Ağa’yı övmektedir.
Şiirdeki her beytin günümüz Türkçesine düzyazı (nesir) çevirisi şu şekildedir:
Beyit Beyit Günümüz Türkçesi Çevirisi
- 1. Beyit: Hâfız-ı gencîne-i şâh-ı cihân / Hazret-i Ağa-yı Behrâm nâm ü fen
- Cihan şahının (padişahın) hazine koruyucusu (hazinedarı), adı ve hüneriyle tanınan Behram Ağa Hazretleri…
- 2. Beyit: Kevser edip bu çeşmeyi kılmış harâb / Pek lüzûm vâr iken hükm-i zemen
- Zamanın yıpratıcı hükmü, kendisine çok ihtiyaç duyulduğu bir sırada âdeta Kevser suyu gibi olan bu çeşmeyi harap bir hâle getirmişti
- 3. Beyit: Pâdişaha celb ile hayr-ı duʽâ / Eylemekçün hâtır-ı İslâmı şen
- Müslümanların gönlünü şenlendirmek ve böylece padişaha hayır duaları kazandırmak amacıyla,
- 4. Beyit: Sûret-i inşâda tecdîd etdirip / Eyledi tecdîd-i hayrât-ı kühen
- Bu eski hayratı (çeşmeyi) yapılış biçimiyle yeniden inşa ettirerek tamamen yeniledi.
- 5. Beyit: Tarh u tarzı öyle dil-cû oldu kim / Âb-ı sâfın içmeden seyr eyleyen
- Çeşmenin tasarımı ve mimari tarzı öyle gönül alıcı, öyle güzel oldu ki; onun temiz ve saf suyunu henüz içmeyip sadece uzaktan seyreden bile,
- 6. Beyit: Hayr olup feyz-i safâdan lâle-vâr / Sînesinden kalmaz âsâr-ı hazen
- O suyun verdiği huzur ve neşeyle bir lale gibi açılır, göğsünde ve gönlünde üzüntüden hiçbir iz kalmaz.
- 7. Beyit: Ol kerîmü’ş-şânın olsun dâ’imâ / Şâha hulku gibi bahtı hasen
- O şerefli ve cömert kişinin (Behram Ağa’nın), tıpkı padişaha olan güzel ahlakı ve sadakati gibi, talihi de daima güzel ve parlak olsun.
- 8. Beyit: Ömrün efzûn eyleyip Hak görmesin / Sâye-i şâhânede rûy-ı mihen
- Cenab-ı Hak onun ömrünü çoğaltsın; padişahın gölgesi ve himayesi altında hiçbir sıkıntı yüzü görmesin.
- 9. Beyit (Tarih Beyti): Bi’l-bedâhe yazdı târîhin kalem / Mâ’-i Kevser iç bu aʽlâ çeşmeden
- Kalem, bu çeşmenin yapılış tarihini apaçık bir şekilde (ebced hesabıyla) şöyle yazdı: “Bu pek yüce, pek mükemmel çeşmeden Kevser suyu iç!”